RAMAZAN BAYRAMI: ŞEKER Mİ? ŞÜKÜR MÜ?

Bismillahirrahmanirrahim.

Değerli okuyucularım, 2020 Ramazanını mahzun ve garip bir şekilde tamamladık ve yine mahzun ve garip bir şekilde Bayramını idrak ediyoruz. Allahtan şu görüntülü konuşma sistemleri (sosyal medya) varda, onlar aracılığıyla dostlarımızla bayramlaşıyor ve bir nebze de olsa Sıla-i Rahim (yakınlarla bağ kurma) görevimizi devam ettirmeye çalışıyoruz. Yine de her halimize elhamdülillah.

Kıymetli Dostlar, her Ramazan sonunda bayrama kavuştuğumuzda, ülkemizde tatlı bir tartışma olur. Bazen basın yayın organlarında, bazen de kişiler arasında ki bayram tebrikleşmelerinde, kimi Şeker Bayramınız kutlu olsun, kimileri de Ramazan Bayramınız kutlu olsun diye söze başlar ve bu muhataplar, karşı tarafın kullandığı ibareyi yanlış bularak birbirlerini eleştirir ve hatta bazen işi fanatizm boyutuna taşıyarak birbirlerine karşı gereksiz yere suçlayıcı ifadeler kullanırlar.

Bizde bu yazımızda, sade ve anlaşılır bir şekilde  bu konuya değinelim,  gerek tarihi gerekse dil bilimi açısından konunun aslı neymiş ortaya koymaya çalışalım istedik. İnşallah faydalı olur.

İslam Coğrafyasında durum ne?

İslami Literatüre baktığımızda bu bayramın asıl adı Fıtr Bayramı’ dır. Arapçası İydü’l – Fıtr olan bu bayram İslam coğrafyasının hemen hemen her bölgesinde bu adla bilinir ve anılır. İngilizce’ deki kullanımı da Arapça’ dan alınmış şekliyle Eid al- Fitr olarak yerleşmiştir.

Kelimenin Arapça kökü?

Bayramın Arapça/orijinal adındaki Fitr kelimesi, ‘iftar’ ve ‘fitre’ kelimeleriyle akrabadır. Hepsinin kökü Arapça’ da ‘fatr’ kelimesidir, o da ‘kesmek, yarmak, ikiye ayırmak, yaratmak, icat etmek’ anlamlarına gelmektedir. İftar da, orucu kesmek manasınadır.

Şükür Bayramı İfadesi.

Ramazan ayı içinde Fitre verildiğini biliyoruz. Kelimenin orijinali ‘fıtr sadakasıdır’.  Ramazan ayını yaşamanın, onun mükafat ve bereketinden faydalanmanın bir ‘şükran’ belirtisi olarak ihtiyaç sahiplerine verilir. Ramazanın bitimindeki bayramda, işte bu ‘şükran’ ın bayramıdır. 

Yani bu bayramın adı, aslında ‘şükür bayramı’ dır ve eski zamanlarda bu bayrama Türkçe yazılı kaynaklarda İydü’l – Fıtr denilirken, halk arasında ‘şükür bayramı’ (bazen de, küçük bayram) kullanımı yaygınlaşmıştır.

Şimdi asıl meselemize geldik.

Şükür kelimesi Arapça kökenli bir kelimedir ve yine Arapça kökenli olan Şeker ile aynı şekilde yazılır. Kelimenin Şükür mü, Şeker mi olduğu, bağlama göre belli olur veya (sesli harflere karşılık gelen) harekelerle tespit edilir.  Hareke yoksa, şükür ve şeker yazımı birebir aynıdır.

(Hareke, Arapça harflerin altına veya üstüne konulan ve bu harflerin okunmasını sağlayan işaretlerdir.)

Şeker ve Şükür kelimelerinin eski yazıda nasıl yazıldığı hakkında Kamus-i Türki lügatine (sözlüğüne) müracaat edilebilir.

Şeker ve Şükür, eski yazıda Şın – Kef – Rı harfleriyle شكر  şeklinde yazılır. Hareke nadiren kullanıldığı için, bu iki kelimenin okunuşunda karışıklık olmuş ve bu bayramda Şeker ikramının da etkisiyle ‘Şükür Bayramı’ kullanımı ‘ Şeker Bayramı’ na dönüşmüştür.

Eski lügatlere ( Kamus-i Türki ve Lehçe-i Osmani vb.) bakıldığında ‘Şeker Bayramı’ ve ‘Ramazan Bayramı’ tabirlerinin eş anlamlı olarak kullanıldığı görülür.

Sonuç olarak;

İslami açıdan bu bayramın ismi ‘Fıtr Bayramı’ dır. Şeker veya Ramazan Bayramı kullanımlarının ikisi de sadece Türkçe’ ye mahsustur.

Bu bilgiler ışığında konuya baktığımızda, niyetler halis olduktan sonra (art niyet olmadıktan sonra) isteyen Ramazan Bayramı, isteyen Şeker Bayramı desin. Bu söyleyiş farklılığı üzerinden, kültürel bir yarılma (ayrışma) oluşturmaya çalışmak ve gereksiz tartışmalara girmek  doğru bir yaklaşım değildir. Sadece birbirimizi üzmüş ve egolarımızı tatmin etmiş oluruz vesselam.

Tartışmaya girmeksizin, herkesin bayramını tebrik ediyorum. Yazımızı şu tatlı temenni ile bitirelim.

RAMAZAN BAYRAMINIZ, ŞEKER TADINDA GEÇSİN İNŞALLAH. 

Allah’a (cc) Emanet Olunuz.

Not. Bu yazı hazırlanırken, İzzet Akyol hocamın izniyle, https://twitter.com/izakyol/status/1264215448624803842  adresindeki yazısından istifade edilmiştir. Hocama izni için tekrar teşekkür ediyorum. Daha geniş bilgi isteyenler bu adrese müracaat edebilirler.      

You may also like...

13 Responses

  1. Cemal Baki Ünal dedi ki:

    Ufkumuzu açtığınız için teşekkürler. Böyle bilgilerin devamını sabırsızlıkla bekliyoruz.

  2. Aysun dedi ki:

    Bilgilendirme için çok teşekkür ederiz , çok güzel ifade etmişsiniz . Ben daha önce bu tartışmalara dahil olmadım ama bulunduğum ortamda sözü geçerse mutlaka ben de bu bilgilendirmeleri yapacağım. Hayırlı bayramlar 💐

  3. Arif dedi ki:

    Emeğinize sağlık faydalı bir paylaşım olmuş.devamını bekliyorum.birde bende teknoloji sevdalısı olarak teknoloji sayfanizida okuyorum.şuan Türkiye’de en çok internet sitelerinde insanlar telefon kıyaslaması videolarına ilgi daha çok yüksek ve en çok alınan elektronik eşyadır.bu gibi bilgiler hem bizi doğru yöne sevkeder hemde sizin sayfanın okunurlugunu daha da yukarı çıkartır.iyi çalışmalar

  4. Adem oğlu dedi ki:

    Tebrikler, zaman zaman gereksiz tartışma konusu yapılan bir konu hakkında duru bir bilgilendirme çalışması yapmışsınız. Benzer çalışmalarınızı bekliyoruz. Selamlar.

  5. İbrahim Ünal dedi ki:

    Değerli,Ömer Hocam.
    Vermiş olduğunuz değerli bilgiler ışığında,idrak etmiş olduğumuz mübarek ayların sonuncusu olan,Ramazan- Şerif ayını idrak etmenin manevi huzurunun, mükafatı olan Şükür Bayramınızı Kutlarım.
    Maddi ve manevi değerlerimizi kaybetmeye başladığımız,bu zaman diliminde,sizin detaylandıracağınız bir çok konu var. Mübarek gün ve bayramlarımız ismi, maslesef bin türlü bahanelerle idrak etmek yerine, bu medeniyet ve Avrupalılaşma sevdası özentisi ile ne yazıkki sadece, Tatil ( inançları öldüren katil) olarak olarak ta, değerlendiriliyor olması,da gerçekten çok üzücü.
    Rabbim.Ümmeti Muhammed’e hidayet nasip etsin.
    Yolumuza ışık olacak daha bir çok konuda değerli bilgilerinizi bekliyor hürmetlerimi sunuyorum.

  6. Feride dedi ki:

    Eksikliklerimizi giderme adına değerli bilgiler yapanların eline emeğine sağlık devamı mutlaka olmalı

  7. İbrahim dedi ki:

    Kaleminize sağlık, güzel izah etmişsiniz. Devamını bekleriz.

  8. Ahmet Korkmaz dedi ki:

    Teşekkür ediyorum sayın hocam Allah gayretlerinizi artırsın güzel bir konuyu açıklığa kavuşturmuşsunuz Allah fehminizi artırsın kaleminizi mürekkebinizi bol eylesin . Bu tür bilgilerİ Zatı âliniz den okumak bizlere ilham oluyor Allah razı olsun devamını bekliyoruz İnşaAllah.

  9. Ramazan dedi ki:

    Şeker orucu tutmadıkki şeker bayramı diyelim. Ramazan Bayramı diyelim ben bir dahaki bayrama kurban olurum. Bedirhan Gökçe’den alıntıdır.

  10. ALTUN dedi ki:

    Mükemmel bir yazı Allah razı olsun hayırlı bayramlar diliyorum Allâha emanet olunuz

  11. Fikret drmiryurek dedi ki:

    Seker tadinda cok sukur orucumuzu tutmayi nasip etti rabbim onemli olan dediginiz gibi niyet bizleri aydinlattiginiz icin Allah razı olsun

  12. Ziya dedi ki:

    GÜZEL VE AYDINLATICI BİR YAZI EMEGI GEÇENLERE TEŞEKKÜR EDERİM.

  13. Bilal dedi ki:

    Ben, bir konu ele alınırken konu ile ilgili kavramların ele alınıp açıklanması ve bu açıklamalar yapılırken etimoloji biliminin kullanılmasının çok yerinde ve faydalı olduğu düşüncesindeyim. Bu bağlamda yaptığınız açıklamaları yerinde ve gerekli buldum. Al- Fitr da bir kaç örneklendirme ile çeşitlendirilebilirdi (örneğin Google Takvim gibi). Bunun dışında kullandığınız dil sıkıcı değil ve nazik. Konu gereği teknik detayların biraz kullanılması beni rahatsız etmedi. Sonucunda sosyal ve her yıl güncelliğini koruyan bir konuya, birleştirici bir çözüm ve tavsiye getirilmesi güzel olmuş. Son kısımda size ait güzel bir temenni ise şeker tadında olmuş.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir